مقدمه :

عبارت شناسايي خودكار ، به هر گونه تشخيص الگو به وسيله ماشين اطلاق مي شود. اين تكنولوژي رابطه تنگاتنگي با علوم الكترونيك و كامپيوتر داشته و سابقه پيدايش و تكوين آن به دهه 30 و 40 ميلادي باز مي گردد؛ ولي متاسفانه با وجود تحقيقات وپيشرفتهاي فراوان در اين زمينه توسط كشورهاي صنعتي ، در كشور ما نه تنها پژوهشي صورت نگرفته ، بلكه سعي در بكارگيري اين تكنولوژي نيز نشده است . با توجه به افزايش روزافزون مراودات بين المللي و نياز شديد به افزايش بهره وري در داخل كشور،ضرورت توجه و بكارگيري اين تكنولوژي اكنون غير قابل ترديد است .


آشنايي با مفهوم شناسايي خودكار :

با همگاني شدن كامپيوتر و بكارگيري آن در عرصه حاضر، پردازش اطلاعات و استخراج نتايج مورد نياز با سرعت بسيار بالا انجام مي شود. جمع آوری اطلاعات، وارد کردن داده ها به کامپيوتر، پردازش اطلاعات و نمايش نتايج يا دادن گزارشات مراحلی هستند که در يک سيستم اطلاعاتي كامپيوتري طی می شوند. در اين زنجيره تنها پردازش اطلاعات و نمايش نتايج با سرعت و دقت زياد و توسط ماشين انجام مي شوند، در حالي كه در مراحل جمع آوری اطلاعات و وارد کردن داده ها به کامپيوتر كه اصلي ترين مراحل هستند، هنوز هم به نيروي انساني متكي بوده و دقت و سرعت کاربر عاملي تعيين كننده است. در واقع از ديدگاه بهره وري كل سيستم ،مراحل جمع آوری اطلاعات و وارد کردن داده ها به کامپيوتر گلوگاه سيستم خواهند بود ؛ چرا كه کاربر هيچ گاه نخواهد توانست همگام با سرعت كامپيوتر، داده ها را جمع آوري و وارد سيستم نمايد و درصد بالاي خطا در اين مرحله عملا درصد خطاي موجود در خروجي مجموعه را افزايش مي دهد. بنابراين ضرورت جايگزيني ماشين به جاي انسان در اين مراحل نيز اجتناب ناپذير است . وظيفه اين جايگزيني را تكنولوژي های شناسايي خودكار بر عهده دارند. شناسايي خودكار با جايگزين كردن تكنولوژي پيشرفته ماشين به جاي انسان ، عمل تشخيص داده ها ، جمع آوري آنها و ورود به كامپيوتر را از اختيار کاربر خارج ساخته و خودعهده دار اين وظيفه خطير مي شود. اين جايگزيني سبب رفع گلوگاههاي سيستم و افزايش شديد بهره وري كل مجموعه خواهد شد

magnetنوارهاي مغناطيس :

 

در اين روش از تكنولوژي متداول در ضبط مغناطيسي اطلاعات استفاده مي شود. مانند ضبط اطلاعاتي همچون موسيقي، برنامه كامپيوتري و .. بر روي نوار مغناطيسي. اطلاعاتي كه روي نوار ظبط شده، با عبور نوار از مقابل هد مغناطيسي، بازيابي مي گردد. از مزاياي اين روش، عدم حساسيت به گردوخاك و چربي محيط بوده و كاربرد آن بيشتر در كارتهاي اعتباري ، بليط ها و كارتهاي شناسايي است .

شناسايي نوري الفبا :


در اين روش، کد به صورت حروف و اعداد طبق الگوي خاصي بر روي كالا نوشته و يا چاپ مي شود. به هنگام شناسايي، دستگاه كد خوان حروف و اعداد را خوانده و اطلاعات را به كامپيوتر وارد مي كند. مزيت مهم اين روش، قابليت تشخيص كد به وسيله انسان است، چراكه کد كاملا شبيه اعداد و حروف متداول الفباي انگليسي است. متداولترين استاندارهاي اين روشOCR-a و OCR-B مي باشند. كاربرد اين تكنولوژي بيشتر بر روي چكها، اسناد بانكي و قبوض مختلف مي باشد.

فركانس راديويي :


بهره گيري از امواج راديويي بُعد ديگري از شناسايي خودكار مي باشد. اساس اين ايده بر ارسال سيگنال به شئ و دريافت بازتاب توسط گيرنده استوار است.در روش RF (Radio Frequency) ، امواج راديويي در مسير عبور شئ ارسال مي گردد. گيرنده بسيار كوچكي متشكل از يك ميكروچيپ و ارسال كننده علائم ( به ابعاد يك قوطي كبريت يا كوچكتر ) كه به شئ متصل شده، اين علائم را دريافت و سپس کد موجود در حافظه خود را به فرستنده اصلي ارسال مي دارد. با دريافت توسط فرستنده اصلي، عمل شناسايي انجام شده است.

پوشيده شدن گيرنده توسط رنگ ، گردوخاك ، سيمان و … نمي تواند از ارسال علائم جلوگيري نمايد وبه همين دليل بهترين كاربرد اين سيستمها درمكانهاي توليدي به شدت آلوده ويا داراي موانع متعدد است .معمولا خطوط مونتاژكارخانجات اتومبيل سازي، بيشترين استفاده را از اين سيستم مي برند و همچنين استفاده مطلوب از سيستمهاي حمل و نقل خودكار ( aGV ) بدون اين سيستم مقدور نيست.

تشخيص صوت :


استفاده از سيستمهاي تشخيص صوت اين امكان را مي دهد تا ورود اطلاعات به كامپيوتر تنها با بازگويي كلمات توسط کاربرانجام شود.اين امكان درمواردي كه مشغوليت كارگرد زياد است وبايد دستهايش آزاد باشند بسيار مفيد بوده و بازده كار را بالا مي برد.در اين روش اصوات توليد شده انسان تبديل به علائم ديجيتال شده و توسط نرم افزار دستگاه با لغات موجود در بانك اطلاعاتي مقايسه و مفهوم كلام توسط كامپيوتر درك مي شود. اين سيستمها معمولا قابليت درك تا 1000 كلمه ( بسته به نوع و قيمت ) را دارند. مزيت فراوان اين روش در حالاتي است كه به هر دو نيروي بينايي و دستی کارگر همزمان نياز است، از جمله زمان دريافت و ارسال اجناس، كنترل كيفيت ، مرتب كردن كالا.

از محدوديتهاي اين سيستم مي توان وابستگي و نياز مبرم به تنظيم براي فركانس صوتي کاربر، محدوديت كلمات مورد استفاده و در نتيجه نياز به آموزش کاربر براي بازگويي جملات به روش خاص و در آخر، هزينه نسبتا بالا در مقايسه با ديگر روش های شناسايي خودكار برشمرد.

بينايي مصنوعي :


اساس كار اين سيستم، تصوير برداري از شئ و تطبيق آن با الگوي موجود در حافظه كامپيوتر است. بدين ترتيب كه ابتدا با دوربين از آن تصوير برداري شده و اين تصوير به نقاط ريز تجزيه ميشود ، كه پس از بهبود عيوب ، با الگوهاي موجود در حافظه مقايسه و تصميم گيري انجام مي شود.

با توجه به عملكرد اين سيستم ها ، عمدتا كاربرد آنها در كنترل كيفيت قطعات ظريف و ارزشمند ( چون بردهاي الكترونيكي ) و يا نظارت در موارد حساس ( چون رادار برجهاي مراقبت ) مي باشد.لازم به ذكر است كه اين سيستمها در رده گرانترين نوع سيستمها شناسايي خودكار هستند.

  كارتهاي هوشمند :


از جديدترين تكنولوژي های شناسايي خودكار، کارتهاي هوشمند مي باشند. يك كارت هوشمند حاوي يك ميكروچيپ است كه بر روي يك كارت پلاستيكي جايگذاري گرديده است . اين ميكروچيپ قادر به ذخيره يك كد و يا نهايت يك بانك اطلاعاتي ( بر حسب نوع برچسب ) مي باشد. ساده ترين و ارزانترين اين كارتها همانهايي هستند كه به منظور پرداخت اعتباري به كار مي روند. نمونه اي كارتها هم اكنون در سيستمهاي تلفن كشورمان استفاده مي شود.

هم اكنون در دنياي صنعتي از كارتهاي هوشمند استفاده وسيعي در زمينه هاي شناسايي افراد در سيستمهاي حفاظتي، كنترل تردد، پرداخت وجه در فروشگاهها و جابجايي اطلاعات به عمل مي آيد.

 

باركد :


تكنولوژي باركد از متداولترين روشهاي شناسايي خودكار است. هر باركد شامل تعدادي نوارهاي موازي رنگي  (معمولا سياه و سفيد) با پهناي متفاوت مي باشد. اين خطوط عمودي توسط دستگاه كدخوان خوانده شده و وارد كامپيوتر مي شود. به منظور ايجاد قابليت خوانده شدن باركدهاي مختلف توسط انواع باركد خوانها، استاندارهايي براي تهيه باركد به وجود آمده است. تفاوت هر يك از استاندارها در قابليت كد كردن اعداد و حروف و نمادها،طول باركد حاصله، حجم ذخيره ســازی اطلاعات نسبت به پهنای باركد و برخي نكات فني ديگر مي باشد. به منظور خواندن هر استاندارد خاص ، بايد دستگاه كدخوان قابليت پشتيباني آن استاندارد را داشته باشد.

برتري هاي سيستم باركد به ديگر سيستمهاي شناسايي خودكار :

· پايين بودن هزينه هاي كلي سيستم ( نصب، راه اندازي،نگهداري )

· كم حجم بودن تجهيزات سيستم

· گستردگي زمينه هاي كاربرد

· وجود استاندارهاي جهاني پذيرفته شده در سطح كشورها

· امكان بهره گيري از تجهيزات موجود نرم افزاري و سخت افزاري ( عموما كامپيوترهاي شخصي ) در محيط كار.